Icon--npo spotify youtube twitter facebook instagram whatsapp linkedin mail search arrow-right menu arrow down clock Icon video audio camera snapchat theme location

'Jezus was ook een populist'

8 februari 2019

Populisme is voor veel mensen een vies woord. Niet voor ds. Henk-Jan Prosman. Hij noemt zichzelf evangelisch populist en ziet zelfs een nieuwe zuil ontstaan waar conservatieve christenen van alle signatuur elkaar vinden. Populisme en christendom gaan prima samen bij Prosman.

“Ik noem mijzelf een evangelisch populist naar de tekst uit Johannes (Joh. 7:48-49). Daarin zeggen de gezaghebbende Farizeeërs over Jezus dat toch zeker geen geleerd mens zich door Hem laat misleiden. Alleen de massa die de wet niet kent. Eigenlijk was Jezus ook een populist. De bijbel is in feite ook een populistisch boek.”

Burgerlijk conservatief

Populisten kenmerken zich volgens de diverse definities onder andere door het zich afzetten tegen de heersende elite die niet meer naar het volk luistert. De populist wil het volk daarom weer een stem geven. Daar kan Prosman wel wat mee. “Neem immigratie. Als sinds de jaren zestig: De bevolking wil grotendeels ‘nee’, maar de elite zegt ‘ja’. Die hebben een vertekend beeld van wat er speelt. Of geen feeling meer met wat er leeft. Dan is de democratie eigenlijk niet meer zo transparant” Wat Prosman in de politiek ziet, ziet hij overigens ook in zijn eigen kerk de PKN: “In de openbaarheid presenteert de PKN zich behoorlijk links. Maar volgens mij is de kerk met name het hervormde deel, veel meer burgerlijk conservatief.”

Geuzennaam

Dus nee, een negatieve bijsmaak heeft het woord populist niet bij hem: “Helemaal als geuzennaam niet. Neem een Abraham Kuyper. Dat was ook een populist. Hij sprak heel direct namens een zuil. Hij vertegenwoordigde echt een deel van het volk. Dat direct vertegenwoordigen zie je nu niet meer. De zuilen zijn weg. De elite zit nu meer in een bubbel. Men is niet meer verbonden met het volk maar representeert zichzelf. In feite is dat ondemocratisch. Dus in die zin is populisme niet negatief. Het is een herwaardering van de democratie.”

Orbán

Hij voegt eraan toe: “Waarom zijn Europese politici zo bang voor de Hongaarse premier Orbán? En oreren ze over hoe slecht hij wel niet is? Omdat hij namens een enorme achterban spreekt. En de meeste Europese politici niet. Die hebben geen achterban namens wie zij direct spreken. Daarom zie je ook bij ons dat men er alles aan doet om partijen als de PVV of het Forum voor Democratie te demoniseren. Buiten te sluiten. Krijg je bijvoorbeeld nog een baan bij een universiteit of de overheid als je openlijk zegt op de PVV te stemmen?”

Christelijk erfgoed

Ondertussen kent het zogenaamde populisme in Nederland ook onder conservatieve christenen aardig wat steun volgens Prosman. “We vergelijken het altijd met Amerika als we het over populisme en christenen hebben. Maar ik kijk liever naar Oost-Europa. Ik denk dat veel conservatieve christenen in Nederland meer in die richting zitten. Het gaat hen om het behoud van de christelijke waarden en cultuur. Wat gezin en huwelijk betreft bijvoorbeeld. Maar ook ten opzichte van de islam.”

“Het mainstream liberalisme daarentegen is heel agressief en intolerant naar behoudende christenen. Kijk maar naar de reacties op de Nashville verklaring. Zo’n mening wordt niet meer getolereerd terwijl je ziet dat Wilders en Baudet bijvoorbeeld hier geen punt van maken.”

Een veelgehoorde klacht is dan ook dat rechtse partijen spelen met het christelijk erfgoed, deze term kapen en uithollen. Prosman: “Hoezo kapen? Wil je dan ontkennen dat onze maatschappij is gestempeld door het christendom? Dat is toch niet uithollen of kapen? Nu wordt iedereen die daarvoor opkomt, verdacht gemaakt. Is het vreemd om daarvoor op de bres te staan?”

Conservatieve oecumene

“Maar goed, die slag is al verloren. Al sinds de jaren zestig. Het komt niet meer terug. En is het er beter op geworden? Wat ik in ieder geval wil is dat men vrij is om conservatief te zijn.” Lachend: “Wellicht moeten we met z’n allen op de Veluwe gaan wonen. Zoals Rod Dreher voorstelt in zijn boek The Benedict Option. Ons afzonderen. Zorgen voor goede scholen, elkaar opzoeken en versterken.”

Een nieuw zuil dus? “Ik denk dat er wat dat betreft wel een rechtse doorbraak gaande is. Cultuurconservatieven, conservatieve katholieken, protestanten en evangelischen komen elkaar tegen in een soort conservatieve oecumene. Zeker op de momenten dat het liberalisme zijn antichristelijke gezicht weer laat zien.”

Beeld:  Magazine Petrus / Xander de Rooij

 

Dankzij jou

Veel programma's die de EO maakt, zijn mogelijk dankzij giften. Wil jij ook bijdragen? Velen gingen jou al voor.
Samen voor een christelijk geluid in de media! Kijk wat jij kan doen: