Icon--npo spotify youtube twitter facebook instagram whatsapp linkedin mail search arrow-right menu arrow down clock Icon video audio camera snapchat theme location

Brief aan Joram

4 februari 2019

Cees Rentier van 'Evangelie & Moslims' las het boek Afvallige van Joram van Klaveren over zijn bekering tot de islam. In deze brief geeft hij zijn inhoudelijke reactie.

Beste Joram,

Met deze brief reageer ik op je boek Afvallige waarin je uitlegt hoe je ertoe kwam om moslim te worden. Geloof is een zaak tussen God en een mens, die ieder in vrijheid moet kunnen uiten. De stellige uitspraken over de verhouding tussen islam en christelijk geloof waarmee je nu naar buiten treedt, vragen natuurlijk wel om een reactie.

Het eerste dat me aan je boek opvalt, is dat het voor een groot deel bestaat uit klassieke argumenten uit de islamitische apologetiek. Een aantal ervan is zelfs eeuwenoud en het verbaast me dat je ze overneemt. Bijvoorbeeld de gekunstelde poging om Mozes in Deuteronomium 18:15 de komst van Mohammed te laten aankondigen. De poging om een aankondiging van Mohammed in de Bijbel te vinden is ook merkwaardig, omdat de moslimgemeenschap al eeuwen leert dat de Bijbel vervalst is door christenen.

Ook je opmerkingen dat er geen eenstemmigheid onder christenen zou zijn over de titels van Bijbelboeken en de canon van de Bijbel, vind ik voor iemand van jouw achtergrond onbegrijpelijk en moeilijk om serieus te nemen.

Jezus of Mohammed

Ernstiger lijkt me je suggestie dat Jezus ongeveer hetzelfde leerde over geweld als Mohammed en zou hebben opgeroepen om het zwaard te gebruiken. Hoe kun je dit opschrijven als je tientallen jaren rond Pasen gelezen hebt dat Petrus deze vergissing maakte, maar dat Jezus de gewonde soldaat genas, zich vrijwillig overgaf en voor de mensen die Hem kruisigden om vergeving bad? Jezus werd als koning Jeruzalem binnengehaald, Mohammed als stadvorst Medina. Wat ze daarna deden is diametraal verschillend van elkaar. Jezus gaf zich over om gekruisigd te worden, Mohammed aanvaardde politieke macht en het gebruik van geweld.

Ik kan me voorstellen dat je als ex-PVV-er op een dag ontdekte dat de zaken m.b.t. moslims iets genuanceerder liggen dan je dacht. Mohammed en de moslims na hem waren immers niet de enigen die geweld hebben gebruikt. In je boek schiet je volgens mij door naar het andere uiterste in een poging om alles goed te praten wat Mohammed deed. De oudste levensbeschrijving van Mohammed die moslims zelf hebben gemaakt, die van Ibn Ishak, schuif je terzijde omdat die een te wreed beeld van Mohammed zou schetsen. Het valt me op dat de levensbeschrijvingen van Mohammed de laatste tijd steeds meer beginnen te lijken op wat de Evangeliën over Jezus schrijven.

Dat levert natuurlijk een mooier voorbeeld op, maar het probleem is dat oude teksten hun zelf-exegese hebben. Er zullen steeds weer moslims opstaan die teruggaan naar de klassieke teksten.

Kruisiging van Jezus

Hetzelfde probleem heb ik met je poging om het Koranvers dat zegt dat Jezus niet gekruisigd is, zodanig uit te leggen dat Jezus wél gekruisigd is. Over de achtergrond van dat vers is al heel veel geschreven, maar behalve Ahmadiyya’s leren alle moslims dat Jezus niet is gekruisigd. Je komt vervolgens met de theorie dat nota bene de 8e-eeuwse christelijke monnik Johannes Damascenus hiervoor verantwoordelijk zou zijn. Dat lijkt me intellectueel even onredelijk als de ontkenning van Jezus’ kruisiging.

Je schrijft dat je moeite had met de christelijke leer dat er iemand anders (Jezus) tussen God en jou in zou moeten staan en voor jouw zonden zou moeten boeten. Je weet echter dat christenen op grond van het Nieuwe Testament geloven dat Jezus geen gewoon mens is. Dat Hij er al was voordat Hij bij Maria geboren werd, zoals Hijzelf heeft gezegd, en dat Hij één is met de Vader. Als Hij ons vergeeft door zijn offer aan het kruis, is het dus God zelf die onze schuld vergeeft. Het is juist in de islam dat er een mens tussen God en jou in komt te staan. Verlaat je Jezus die zijn leven voor je gaf, om vervolgens de leefregels te volgen van een man uit de 7e eeuw in Arabië die op de dag van het oordeel een goed woordje voor je zou moeten doen?

Je stelt dat Jezus zelf niet geleerd zou hebben dat er een offer nodig was voor de zonde. Dat is in nadrukkelijke tegenspraak met het Nieuwe Testament waar Jezus kort voor zijn kruisiging het paasfeest op zichzelf betrekt en zegt dat zijn dood het offer is voor de vergeving van onze zonden. In de Bijbel heeft het offer een heel belangrijke plaats, terwijl die in de islam vrijwel geheel ontbreekt. Het offer is geen manier om onder je eigen schuld of verantwoordelijkheid uit te komen. Met het offer maakt God ons duidelijk dat Hij de zonde niet simpelweg door de vingers ziet, want dan zouden we ernstige vragen kunnen stellen bij de rechtvaardigheid van God. Jezus is heel radicaal in wat Hij leert over toewijding aan God, maar tegelijk heel realistisch dat wij dat met wat leefregels niet gaan redden. Daarvoor moet Hij ons bevrijden van de macht van het kwaad en de dood.

Je mist de kern

Je zegt dat je Jezus nog steeds eert als je moslim wordt, maar volgens mij raak je de kern kwijt en blijft er van Jezus niet veel meer over dan een wonderdoener die als profeet heeft gefaald en in de schaduw staat van Mohammed.

Ongetwijfeld zal je eigen vrouw je al kritisch hebben bevraagd wat je nieuwe geloof voor je huwelijksmoraal betekent. Het valt me op dat je in je boek op het punt van polygamie en de structurele ongelijkheid tussen man en vrouw voor de wet niet echt in gaat. Ook de islamitische wetgeving met betrekking tot afvalligen stel je als relatief gematigd voor, terwijl het hier toch om een urgent probleem gaat. Dat afvalligen gedood kunnen worden is een opvatting die vrijwel de hele geschiedenis van de islam breed in de islamitische wetstraditie verankerd is en helaas geen afwijking in de marge.

Het roept de vraag op in hoeverre je een ideaalbeeld van de islam construeert dat sterk afwijkt van de hoofdstroom van de islam. Als je langer en intensiever en met meer moslims gaat optrekken, zou je dat de komende tijd zelf kunnen ontdekken. Ik hoop dat je dan weer eens opnieuw de Bijbel ter hand neemt en je afvraagt of Jezus het niet waard is om Hem te volgen.

Ik was geen bewonderaar toen je lid was van de PVV en zal je ook niet volgen op de weg die je in dit boek beschrijft, maar over wat God van ons vraagt, ga ik graag in gesprek. Ik bid dat God zelf ons daarbij licht geeft.

Cees Rentier

Predikant-directeur stichting Evangelie & Moslims

Lees hier het nieuwsbericht over de bekering van Joram van Klaveren tot de Islam.

Dankzij jou

Veel programma's die de EO maakt, zijn mogelijk dankzij giften. Wil jij ook bijdragen? Velen gingen jou al voor.
Samen voor een christelijk geluid in de media! Kijk wat jij kan doen: