Icon--npo spotify youtube twitter facebook instagram whatsapp linkedin mail search arrow-right menu arrow down clock Icon video audio camera snapchat

Onbekende Amsterdamse geschiedenis in 'Het Vergeten Getto'

Zondag 30 april, 14.45 uur, NPO 2

12 april 2017 in het dossier Pers

De documentaire ‘Het Vergeten Getto’ verhaalt van een onbekende Amsterdamse geschiedenis: het getto Asterdorp in Amsterdam-Noord, waar vanaf 1942 meer dan driehonderd Joodse vervolgden werden ondergebracht. Documentairemaker Saskia van den Heuvel ging op zoek naar het verhaal achter dit vergeten moment uit de geschiedenis van de Holocaust en sprak met de weinige overlevenden. De kinderen en tieners van toen vertellen hun verhaal over bezetting en vervolging, en wat er na de oorlog in hun levens gebeurde. In hun holocaustverhaal was Asterdorp vaak een blanco puzzelstuk. Voormalig bewoonster Loes Fransman vertelt dat zelfs in een Joodse omgeving mensen niet van Asterdorp weten en dat dit haar boos maakt. Dankzij het onderzoek van Van den Heuvel is Asterdorp in 2015 door de Duitse overheid als getto erkend.

In de oorlogsjaren 1942 en 1943 werden meer dan driehonderd Joden – meest stateloze vluchtelingen, maar ook Nederlanders – gedwongen naar het ommuurde Asterdorp in Amsterdam-Noord te verhuizen. Daarmee werd Asterdorp het vierde ‘Juden Viertel’ van Amsterdam, na de getto’s rond het Waterlooplein, de Transvaalbuurt en de Rivierenbuurt. Asterdorp was in 1927 opgezet door de gemeente Amsterdam als een woonschool waar probleemgezinnen onder toezicht werden gehuisvest en heropgevoed tot modelburgers. In 1940 vertrokken de meeste oorspronkelijke bewoners, veelal naar Floradorp. Na een opknapbeurt werden er Rotterdammers gehuisvest die tijdens het Bombardement op Rotterdam op 14 mei 1940 hun huis waren kwijtgeraakt. Nadat deze bewoners na enige tijd weer naar Rotterdam terugkeerden, nam de Duitse bezetter Asterdorp in beslag.
 
Een jaar later kregen de buitenlandse Joden in Het Gooi de opdracht naar Asterdorp te moeten verhuizen. Vanaf begin 1942 werden er op last van de nazi’s stateloze Joden ondergebracht uit Duitsland, Oostenrijk en Polen. Nadat zij al spoedig waren weggevoerd naar Kamp Westerbork werden er vanaf eind 1942 Joden uit de Amsterdamse Rivierenbuurt en uit andere Nederlandse steden gedwongen in Asterdorp te verblijven, totdat zij voor een groot deel later ook werden weggevoerd. Uit deze periode stamt de bijnaam 'Klein Westerbork'. Het vierde getto van Amsterdam werd begin juni 1943 ontruimd en de resterende bewoners ondergebracht in de Transvaalbuurt. In totaal heeft Asterdorp in de bezettingstijd 307 Joden bewoners gekend, 227 van hen zijn vermoord. De groep Joodse Nederlanders hoorden bij de laatsten die nog in Amsterdam waren.

De documentaire 'Het Vergeten Getto' is in opdracht van de Joodse redactie van de EO geproduceerd.