Icon--npo spotify youtube twitter facebook instagram whatsapp linkedin mail search arrow-right menu arrow down clock Icon video audio camera snapchat theme location

Zing mee met het grootste muzikale werk ooit geschreven!

 

Minicursus Matthäus Passion

Zingende jonge vrouw

Drie uur ingewikkelde Barok-muziek, oud-Duitse teksten en een heftig onderwerp: de Matthäus Passion is geen lichte kost. Maar geen paniek, we helpen je graag op weg met een kleine luistergids en video's met achtergronden bij de Matthäus en Bach.

De structuur van de Matthäus Passion

De Matthäus Passion is een ontzettend dynamisch stuk, waar stukjes uit het Matteusevangelie, verteld door een evangelist, afgewisseld worden met koorstukken en solowerken. Of, om in jargon te spreken: recitatieven, koralen en aria’s. Daarbij maakt Bach gebruik van twee koren en twee orkesten, die als het ware in gesprek met elkaar gaan, en van verschillende solisten, die de rollen van de personages op zich nemen.

De symboliek

De Matthäus Passion zit propvol symboliek, al dan niet bedoeld door Bach. Zo bestaat-ie uit 27 stukjes Evangelie en 27 overige stukken; volgens Bach is 27 (3x3x3) symbolisch voor de drie-eenheid. Of neem de 30 noten vormende melodie nadat Judas zijn 30 zilverlingen heeft weggegooid. Maar er is ook veel symboliek die wat makkelijker te ontdekken is. Je hoort de haan kraaien na Petrus verloochening, je hoort hem buiten huilen, je hoort de felle zweepslagen: de muziek is als een tekening bij de tekst. En voor de échte onderzoekers zit de muziek vol betekenisvolle toonsoorten (die vaak wisselen), notenlijnen en bijzondere akkoorden.

De emoties

Maar de grootste kracht van de Matthäus Passion zit ‘m niet in de wiskundige knapheid, maar in de prachtige melodieën die samensmelten met de ontzettend gevoelige teksten, en talloze mensen tot tranen ontroeren. De Matthäus Passion is zo gemaakt dat je wordt gedwongen mee te leven met de personages. Je wordt kwaad om Judas’ verraad, door te luisteren naar het opzwepende Sind Blitze, Sind Donner. Je huilt om Jezus’ lijdensweg bij het hartverscheurende Erbarme Dich. En het passie-evangelie raakt je in het middenrif met het ontroerende, fluisterzachte Aus Liebe Wil Mein Heiland Sterben. Met als grote voordeel dat je dankzij de lengte van de Matthäus Passion tijd genoeg hebt om die emoties een plek te geven.

“In de Matthäus Passion komen de talenten van twee 18e-eeuwse genieën samen.”

De meesters

Johann Sebastian Bach

De muziek is (grotendeels) van Johann Sebastian Bach: een eigenzinnige, diepgelovige componist. Hij schreef razendsnel briljante en complexe muziek, was verantwoordelijk voor de kerkmuziek van Leipzig en gaf ook nog eens muziekles aan onwillige kinderen – een bron van grote ergernis die nog wel eens tot woedeaanvallen leidde. Zo weigerde hij bijvoorbeeld het schoolkoor te begeleiden en trok hij zijn degen na een ruzie met een student.

Christian Friedrich Henrici

Het andere genie is Picander, de artiestennaam van Christian Friedrich Henrici. Hij begon zijn carrière als dichter van erotische en satirische gedichten, werkte samen met Bach aan ‘wereldse’ cantates. Bijvoorbeeld over koffie of over Griekse mythologie. Later schreef Picander ook teksten voor geestelijke werken, met de Matthäus Passion als hoogtepunt. Typisch voor Picander zijn zijn grootse en meeslepende woorden en het gebruik van uitroepen als ‘Oh!’, ‘Ja’ en vooral ‘Ach!’.

Minicursus Matthäus Passion door bariton Maarten Koningsberger